De Chinese beproeving van de Oeigoeren

Al jaren is het aan de gang, maar het is pas recentelijk in het nieuws gekomen. De huidige situatie voor de Oeigoeren in China wordt gezien als inhumaan. Nadat er schokkende beelden zijn gelekt over concentratiekampen waarin kaalgeschoren, geblinddoekte Oeigoeren werden begeleid door soldaten is de hele wereld in shock. Wie zijn de Oeigoeren precies? Waarom komen er signalen dat de Oeigoeren in, zoals China ze noemt, ‘heropvoedingskampen’ zitten?

Geschiedenis

De Oeigoeren behoren tot een Mongolisch-Turks etnische groep, nog uit de tijd van Genghis Khan en het sultan Mehmed I. Zij betrekken het historisch gebied wat men de autonome provincie Xinjiang (China) noemt, dat voorheen ook bekend stond als “Oost-Turkestan”. Naast Xinjiang kunnen de provincies van Tibet en Binnen-MongoliĆ« ook worden beschouwd als autonoom. In tegenstelling tot de Han-Chinezen, de grootste etnische groep in China, zijn Oeigoeren overwegend islamitisch. De inmiddels ruim 11 miljoen Oeigoeren zijn de oorspronkelijke bewoners van Xinjiang, hoewel de regio sinds de 2e eeuw voor Christus in afgebroken periodes onder de controle van de Chinese Keizerrijken stond.[1] In de laatste decennia wordt hun autonomie naar verluidt steeds meer beperkt door de Chinese overheid, wat ervoor zorgt dat het voor de Oeigoeren moeilijker is geworden om hun islamitische geloof te uiten. 

 

De ontstane commotie heeft een reden. De signalen uit Xinjiang hebben mensen wereldwijd geschokt.  Daarnaast is er een reden wat ons in feite, als mensheid, ter schande zet. Ten grondslag aan dit alles ligt de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (1948). Een verklaring die ook door China is ondertekend. Deze verklaring is niet bindend, maar een aantal verdragen die voortvloeien uit deze verklaring zoals het IVBPR (1966) zijn wel bindend. De Chinese regering ondertekende deze verdragen in een eerdere stadium.

 

Conform artikel 4 Grondwet van de Volksrepubliek China worden de rechten van de erkende minderheden (waaronder Oeigoeren) gelijkgesteld aan de rechten van de Han-Chinezen. Dit betekent feitelijk dat de inwoners van Xinjiang mogen genieten van hun islamitisch geloof. Van dit passief genotsrecht valt in de praktijk weinig te merken. De Chinese overheid heeft ervoor gekozen de vrijheid van de islamitische minderheid te beperken om zo de ‘drie kwaden’ te bestrijden: etnische separatisten, religieuze extremisten en gewelddadige terroristen.[2] De werkelijkheid toont ons echter een heel ander manier om deze drie kwaden te bestrijden die volgens signalen op geen enkele wijze te rechtvaardigen is. Naast het systematisch beperken van een fundamenteel mensenrecht, zijn er ook zogenoemde ‘pseudo-concentratiekampen’ voor deze islamieten. China doet het zelf af als heropvoedingskampen om de Chinese normen en waarden eigen te maken.[3]

 

Heropvoedingskampen

De beelden die zijn gelekt tonen ons een verschrikkelijk beeld: duizenden Oeigoeren geblinddoekt en kaalgeschoren die onder begeleiding van Chinese soldaten met hun handen zijn vastgebonden. Naast deze verschrikkelijke beelden komt er meer zorgwekkende informatie naar buiten. Naar verluidt zitten een miljoen Oeigoeren opgesloten in deze pseudo-concentratiekampen, beperkt in hun vrijheden.[4] Volgens mensenrechtenorganisaties zijn deze pseudo-concentratiekampen bedoeld om de Oeigoeren volledig te laten assimileren, inhoudende dat zij hun volledige cultuur op den duur moeten vergeten en zorgen dat het uitsterft. In de ‘heropvoedingskampen’ worden de Oeigoeren gemarteld en gehersenspoeld, aldus de eerdergenoemde organisaties. De beweringen omvatten onder meer dat de kampbewoners worden gedwongen varkensvlees te eten en alcohol te drinken – twee essentiĆ«le normen die tegen het islamitisch geloof in gaan.[5] Daarnaast dienen zij zich te verontschuldigen voor hun kledij, hun geloofsovertuiging en hun gebeden. Alsof deze vernederingen niet genoeg zijn, worden volgens bronnen zelfs de organen van Oeigoeren weggehaald terwijl ze nog leven.[6]

 

De Chinese regering trekt zich niet veel aan van de kritiek die ze ontvangt van de buitenwereld; ze rechtvaardigt het door te beweren dat het gevoerde beleid dient ter voorkoming en beperking van de islamitische radicalisering dat zich de afgelopen jaren veel heeft afgespeeld in het Midden-Oosten. Daarbij heeft de Oost-Turkestan Islamitische Beweging  (ETIM), gekwalificeerd als terroristische organisatie door onder meer de Europese Unie, de reputatie van de Oeigoeren ook niet ten goede gekomen.[7] Door de jaren negentig heen pleegde ETIM tientallen aanslagen, als naar eigen zeggen, represaille voor de onderdrukking van moslims. Na enige tijd van wapenstilstand hervatte de aanslagen in 2013, waardoor de Chinese regering een hardere aanpak ging hanteren tegen moslims. Daarnaast vecht een grote groep Oeigoeren in SyriĆ« onder de zwarte vlag van de Turkestan Islamitische Partij, een gewapende groeperingen die banden onderhoudt met Al Qaeda-leden.[8] De vrees bestaat bij de Chinese overheid dat teruggekeerde vechters een gevaar vormen voor de nationale veiligheid. 

 

Tegengeluid 

De grote vraag die bij deze kwestie rijst is hoe de wereld erover denkt. Geen enkel weldenkend mens zou dit goedkeuren of hierachter kunnen staan. Toch zijn er vele landen die niet hun mond durven te openenen tegen China in durven te gaan. Dit komt mede door de economische afhankelijkheid. Landen zoals Turkije, die meestal opkomen voor de moslims, hebben tot nu toe amper tegengeluid gegeven. Turkije heeft deze kwestie meerdere malen aangekaart, maar heeft uiteindelijk ook haar tegengeluid.[9] De economische belangen worden groter geacht dan de vrijheden en belangen van de Oeigoeren.Echter, de Oeigoeren en het toeziend oog hebben nog altijd een sprankje hoop. De Verenigde Naties wordt geacht in staat te zijn deze daden te stoppen.  Jammer genoeg zit dat er hoogstwaarschijnlijk nog lang niet in.

 

[1] S. Whitfield, The Silk Road. Trade, travel, war and faith, Chicago: Serindia Publications 2004.

[2] Eefje Rammeloo, 21 november 2018, “Oeigoeren moeten Han worden ‘de wereld moet zien wat in Xinjiang gebeurt’” de Groene Amsterdammer (www.groene.nl).

[3] Trouw, 13 september 2019, “De verhalen over Oeigoeren klopten” Trouw (www.trouw.nl).

[4] Wim Kopinga, 5 juli 2019, “Miljoenen Oeigoeren worden in China onderdruk, en de situatie verslechtert” NOS (www.nos.nl).

[5] Eildert Mulder, 31 mei 2019, “China leert Oeigoeren varkensvlees te eten en schoolt ze om tot zombies” Trouw (www.trouw.nl).

[6] De Telegraaf, 25 september 2019, “Noodkreet over concentratiekampen China ‘organen van levende Oeigoeren uit lichaam gesneden’” de Telegraaf (www.telegraaf.nl).

[7] Verordening (EC) no. 881/2002.

[8] C. Weiss, ’Turkistan Islamic Party in Syria shows more little jihadists’ Long War Journal 29 september 2016.

[9] Pieternel Gruppen, 11 februari 2019, “Erdogan deelt China nu wel een ferme tik uit om Oeigoeren” Trouw (www.trouw.nl).


Discussie