De samenleving in gevaar door verdwijnen van privacy

door:
Op één januari moet het eindelijk gaan gebeuren. De start van de grootschalige uitrol van de slimme energiemeter. Dit kondigde minister Kamp vorige maand aan met een brief naar de Tweede Kamer. De argumenten die minister Kamp hiervoor gaf waren: lekker makkelijk, beter inzicht en goed voor de energiebesparing. Aan privacy besteedt de minister in zijn brief nauwelijks meer aandacht. Dit is opmerkelijk omdat de komt van dit kastje, in de volksmond ook wel spionagekastje genoemd, vanwege bezwaren omtrent privacy zo lang op zich heeft laten wachten.

Onze privacy in de bigdatasamenleving vertoont en beangstigende gelijkenis met de ontwikkelingen omtrent de financiele producten van voor de crisis. Lukraak werden handtekeningen gezet onder swaps, woekerpolissen, beleggingshypotheken en derivaten. Klanten hadden geen oog voor de risicos of snapten de producten niet. Dat was een makkelijke tijd voor banken en verzekeraars. Inmiddels weten we (helaas) allemaal hoe dit afliep. De conclusie die hieruit getrokken kan worden is dat niet goed weten waartegen je als consument of burger ja zegt, desastreuze gevolgen kan hebben voor de samenleving als geheel.

Wie we wanneer bellen, ons internet gebruik, de aankopen in de supermarkt, onze bankgegevens en waar we ons bevinden wordt tegenwoordig opgeslagen in databases en waar mogelijk verkocht aan derden. Hierbij tel ik niet eens de openhartigheid mee waarmee mensen hun hele privé leven op internet zetten. De enige uitzondering van omvang was tot dusver ons energieverbruik, maar daar lijkt nu ook een einde aan te komen. Belangrijk? Jazeker! Actuele details over ons energieverbruik op welke specifieke tijdstippen is voor marketeers van onschatbare waarde. Zo slokt het spionagekastje ons laatste beetje privacy op.

Natuurlijk zijn er, mijns inziens halfslachtige, maatregelen om de privacy te borgen. Een checklist op internet moet nu gaan zorgen dat voldaan wordt aan de wens van de Autoriteit Consument en Markt, namelijk dat burgers optimaal geïnformeerd worden over de privacykant van de slimme meter. Maar vraag jezelf eens af; zou u deze hele checklist doornemen voordat u de handtekening zet onder het contract van de energieleverancier. Dit voelt aan als een extra lijst vergelijkbaar met de algemene voorwaarden van diverse online diensten zoals Facebook en Google waar menig mens direct op akkoord klikt.

Als er weer eens gevoelige informatie op straat wordt gevonden dan schreeuwt heel Nederland hoe erg dit is, maar zelf leggen we vaak onze informatie vrijwillig op de digitale straat door akkoord te gaan met de voorwaarden bij het instaleren van een app zonder na te denken wat het bedrijf met onze informatie kan doen. Burgers lijken nauwelijks een idee te hebben hoe het met hun privacy gesteld is en zij kunnen de belangen hiervan ook niet goed op waarde schatten.

Om de hierboven genoemde onwetendheid ben ik voorstander van het voorstel van Steffaart Buijs, partner bij Leene Communicatie, om voor producten als apps maar ook het spionagekastje een privacyrisicometer en -bijsluiter verplicht te stellen vergelijkbaar met die van de financiele producten. Geeft de privacy meter een zes of zeven aan, dan weet je dat er van alles met je gegevens kan gebeuren. Het cijfer twee weergeeft dan een redelijke bescherming van je data. Mensen moeten in één opslag kunnen zien hoe het ervoor staat met hun privacy wanneer ze instemmen met de voorwaarden

Privacy is een grondrecht. Artikel 10 van onze Grondwet is cruciaal voor het functioneren van onze samenleving. Een systeembank die dreigt om te vallen kan gered worden. Maar met big data is een samenleving zonder privacy onherstelbaar beschadigd en definitief verloren, aldus Steffart Buijs.