“Laat studie beter aansluiten op de arbeidsmarkt”

door:
Het lijkt erop dat de student in veel gevallen het doel van de studie, een betere kans op de arbeidsmarkt, volledig uit het oog is verloren. Studeren moet vooral leuk zijn. Als de studie toch niet ‘zo leuk’ is, wordt er geswitcht, met alle vertraging en kosten van dien. En pas in de laatste maanden van de studie komt bij de meeste studenten de vraag op: wat kan ik eigenlijk met deze studie?

Ik wil daarom de arbeidsmarktoriëntatie hoger op de politieke agenda hebben. Nu zitten de universiteiten en hoge scholen als een soort schot tussen student en toekomstige werkgever. Door de autonomie van de instellingen bepalen zij in grote mate wat de student leert en met welke kennis en kunde zij de arbeidsmarkt op komen.

Mijn voorstel is daarom om bij de introductie van het sociaal leenstelsel voor de masterfase, ook het fenomeen ‘scholarships’ te introduceren in Nederland. Voor studenten wordt sponsoring interessant omdat vanaf dan de masterfase niet meer door de overheid gesponsord wordt. Bedrijven die de masterfase van een student betalen en daarmee eerder met de student in aanraking komen en aan zich kunnen binden als toekomstige werknemer. De voordelen van deze scholarships zijn legio.

Allereerst lokt het excellentie uit. Studenten willen natuurlijk graag hun master gesponsord zien, dus er zal concurrentie ontstaan tussen studenten om een scholarship te bemachtigen. De verstrekker van de scholarship kan zelf bepalen op basis van welke selectiecriteria hij een begunstigde kiest: cijferlijst, motivatie, of bijvoorbeeld de student die het best past binnen het bedrijf en na zijn studie daar wil komen werken. De universiteit Maastricht betaalt haar top 3% van studenten van bepaalde studierichtingen het collegegeld terug. Dan loont het dus om de beste te zijn! De scholarships moeten dezelfde prikkel tot uitblinken geven.

Studenten zullen daarnaast kijken voor welke masteropleiding scholarships beschikbaar worden gesteld en weten daarmee ook naar welke opleiding vraag is op de arbeidsmarkt. Als tegenprestatie voor de scholarship kan het bedrijf vragen de student stage te lopen bij het bedrijf of een afstudeeronderwerp te kiezen dat interessant is voor het bedrijf. Zo kan de student al tijdens de stage of het afstudeeronderzoek het bedrijf leren kennen, waar hij later wellicht een baan aangeboden krijgt. Ook hier worden bij de master notarieel recht in Utrecht de eerste ervaringen opgedaan. Een aantal grote kantoren sponsort daar een lichting notarieel rechtenstudenten, die voor een verzwaarde tweejarige master kiezen. De kantoren verzorgen praktijkcolleges, stellen stageplaatsen beschikbaar en betalen daarnaast mee aan de extra studiekosten van de studenten.

Maar misschien wel het grootste voordeel van de scholarships is dat het bedrijfsleven weer invloed krijgt op de inhoud van het hoger onderwijs in Nederland. Niet omdat zij eisen kunnen stellen aan de universiteit of hoge school, maar wel omdat het voor die instelling een teken aan de wand is als geen één bedrijf voor hun master een scholarship beschikbaar wil stellen. Dat zou ook de studenten die die master willen kiezen aan het denken moeten zetten. Dan speelt arbeidsmarktoriëntatie weer een rol bij studiekeuze. De universiteiten en hoge scholen zullen dus een prikkel krijgen om hun opleidingen beter te laten aansluiten bij de wensen vanuit het bedrijfsleven. En de bedrijven creëren hun eigen aanbod op de arbeidsmarkt voor studierichtingen die zij nodig hebben. De oppermachtige rol van de universiteiten en hoge scholen wordt afgebouwd ten gunste van de studenten en het bedrijfsleven.

Het sociaal leenstelsel voor de masterfase treedt waarschijnlijk per 2013 in werking. Wat zou het mooi zijn als we tegen die tijd ook een flink aantal bedrijven hebben gevonden die scholarships beschikbaar willen stellen. Wie biedt zich aan?

Uit: Fiat Justitia, 2011, jaargang 23, nummer 2.