Van spreekrecht naar adviesrecht voor slachtoffers

door:
Staatssecretaris Fred Teeven heeft een wetsvoorstel naar de Tweede Kamer gestuurd, die flinke wijzigingen in het spreekrecht voor slachtoffers zal aanbrengen. Teeven maakte dit vrijdag bekend bij Pauw en Witteman.

De reden achter deze uitbreidingen is dat verschillende rechtbanken verschillende normen hanteren. Zo mag in sommige rechtbanken alleen gesproken worden over hoe de slachtoffers zich voelen, terwijl andere rechters het toelaten dat het slachtoffer zich uitlaat over bijvoorbeeld de straf.

Vorig jaar werd het spreekrecht voor slachtoffers al uitgebreid naar aanleiding van de Amsterdamse Zedenzaak. Per 1 september kregen behalve partners, ook ouders, kinderen en andere familieleden van overleden slachtoffers van een misdrijf spreekrecht in de rechtszaal. Slachtoffers mogen nu alleen zeggen wat het misdrijf voor hen persoonlijk heeft betekend. Dit mogen zij ononderbroken en zonder tegenspraak doen. Teeven wil dit uitbreiden naar een adviesrecht, waardoor slachtoffers binnenkort ook tegen de rechter mogen zeggen wat ze van de strafeis en de opgevoerde bewijsvoering vinden en of de verdachte schuldig is.

Wanneer een slachtoffer tijdens de zitting ervoor kiest om gebruik te maken van zijn adviesrecht, moet het slachtoffer als een getuige worden be√ędigd. In deze hoedanigheid kan het slachtoffer een verklaring afleggen en nieuw bewijs aanleveren, waarbij de verdachte de gelegenheid krijgt om deze verklaring te betwisten en het slachtoffer daarover vragen te stellen. Het adviesrecht kan ook worden uitgeoefend door nabestaanden en andere personen aan wie het spreekrecht is toegekend. Ook mogen slachtoffers aangeven of de officier van justitie een poging moet ondernemen de verdachte op zitting aanwezig te laten zijn. Een verschijningsplicht vond Teeven echter te ver gaan.

Volgens de staatssecretaris bestaat er bij veel slachtoffers een behoefte om deel te nemen aan het strafproces. Toch zal niet iedereen er gebruik van willen maken, aangezien er ook een keerzijde aan de uitgebreide rol van het slachtoffer zit. Denk bijvoorbeeld aan een harde ondervraging door de advocaat van de verdachte. Het slachtoffer zal hierop echter zo deugdelijk mogelijk worden voorbereid door Slachtofferhulp Nederland en de officier van justitie.

Nog een aanvulling op het spreekrecht, is het recht van nabestaanden om een beroep te kunnen doen op het Schadefonds Geweldsmisdrijven, wanneer een slachtoffer is overleden door een ernstige verkeersovertreding. Dit zal jaarlijks zo’n 50 tot 100 keer gebeuren.